• BIST 104.452
  • Altın 145,974
  • Dolar 3,5123
  • Euro 4,1810
  • Ruble 0.05958
  • Ankara : 33 °C
  • İstanbul : 26 °C
  • Moskova : 13 °C
  • Antalya : 30 °C
  • İzmir : 28 °C
  • St. Petersburg : 16 °C
  • Kazan : 13 °C
  • Soçi : 29 °C

“Kıssa-i Yusuf” destanı 780 yaşında

16.12.2013 14:49
“Kıssa-i Yusuf” destanı 780 yaşında
Tatar halkının ünlü edebiyat eseri “Kıssa-i Yusuf”, 780 yaşında.

Bu nedenle Tataristan Cumhuriyeti’nin başkenti Kazan’daki İslam Kültürü Müzezi’nde “Aşk destanı “Kıssa-i Yusuf” sergisi açıldı.

Müellifi hakkında çok az bir şeyler biliniyor. 1183 yılında doğmuş, medrese eğitimi almış, 20 yaşında bir kervanla Orta Asya’nın Harezm kentine gelmiş. Burada okumuş, öğretmenlik yapmış, tartışmalara katılmış, kutsal Mekke’yi ziyaret etmiş. Sonra vatanı Volga bölgesine geri dönmüş. Burada “Kıssa-i Yusuf” destanını yazmış. Destanın son satırında, “Bunu, Gali isimli zayıf bir kul yazdı” ifadesi yer alıyor. Kul Gali ismi, 1983 yılında UNESCO’nun enformasyon bültenine dahil edilmişti.

Destanın yazılışının 780. yıldönümüne gelince, yazıldığı tarih olarak 1233 yılı kabul ediliyor. Kul Gali, Destan’ın önsözünde, çalışmalarına Hicri 630 yılında tamamladığını yazıyor, yani 1233’te. O günden itibaren Türk edebiyatının serveti haline gelmiştir.

Kazan Kremlini İslam Kültürü Müzesi Müdürü Nuriye Garayeva, Rusya’nın Sesi radyosuna demecinde şunu anlattı:

“Destan, o dönemin tüm Türki halklarının anladığı Oğuz-Kıpçak dilinde yazıldı. Bu, Volga bölgesinde yaşayan Tatarların da anladığı bir edebiyat diliydi. Konusu, tüm Müslüman halkları tarafından biliniyordu. İran ve Türkiye’de de yaygınlaşmıştı. Fakat Tatarlarda bulunan el yazmaları sayısı, diğer Müslüman halklarında bulunan el yazması sayısından çok daha fazla. Birçok halk, Kul Gali’nin destanını Oğuz-Kıpçak dilinden tercüme ediyordu ve eser Özbek, Azeri veya Osmanlılara özgü nitelikler kazanıyordu.”

Günümüzde 300 el yazması hakkında bilgi var. Hepsi de Tatarların tarihsel yerleşim bölgeleri olan Volga, Ural, Sibirya ve Moskova bölgesinde bulundu.

Kul Gali, destanı yazmak için büyük şair Firdevsi’den ilham aldı. Fakat konu anlatımında, 11. yüzyıl şairi Abdullah Ansari’nin “Aniye Al Müridin ve Şems Al-Meclis” (Müritlerin Dostu ve Meclislerin Güneşi) adlı eseri temel aldı. Kuran’daki güzel Yusuf konusunu, yüz yıllar boyunca birçok şairlerin ilham kaynağı olmuştu. Ancak Türki edebiyatında Kul Gali, bu konuya değinen ilk şair oldu. Anlattığı güzel Yusuf ile Züleyha arasındaki aşk hikayesi, Tatarlar arasında pek popülerdi. Çocuklarına “Kıssa-i Yusuf” destanının başkahramanları Yakup, Yusuf, Züleyha, Ravil ve Mamil isimlerini veriyorlardı. Gelinlere çeyiz olarak destanın metni sunuluyordu.

Nuriye Garayeva şöyle devam etti:

“Uzun kış akşamları, köy evlerinde erkek, kadın ve çocuklar toplanarak bu destanı okurdu. 1839 yılında destanın ilk basılı nüshası çıkmıştı. 1917 yılına kadar 80 kez yayınlanmıştı. Tüm yayınlar, Tatar hayırseverler tarafından karşılanmıştı.”

Kazan Kremlini’nde açılan sergide “Kıssa-i Yusuf”un 10 el yazması, 19. Yüzyıl baskısı ve son yılların bilimsel araştırmaları sunuldu. Aralarında destanın çağdaş Tatar diline çevirisi ve Rusça mealli çevirisi de yer alıyor. Rusça çeviri, Petersburglu bilim adamı Sergey İvanov tarafından yapılmıştı ve 1985 yılında Kazan’da basılmıştı.

Nuriye Garayeva şunu anlattı:

“Destan, ressamlara, tiyatrolara konu oluyor, sahneye koyuluyor. 2005 yılında balesi yapıldı, Rusya Devlet Ödülü’ne layık görüldü. Kazan’da Kul Gali’nin anıtı dikildi. Destan televizyonda da okunuyor. Hem de Tatarların bu destanı şarkı söyler gibi okuma geleneği günümüzde de korunuyor.”

Kazan Kremlini’nde açılan sergi çerçevesinde Tataristan’daki güzel sanatlar okullarından öğrencilerin “Kıssa-i Yusuf” konulu resimleri de sergileniyor. Kul Gali’nin 780 yıl önce yazdığı aşk destanı, bugün de ilham kaynağı olmaya devam ediyor.

Kaynak: Haber Kaynağı
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Gündem Avrasya | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : +90 312 479 00 25 | Faks : +90 312 479 00 25 | Haber Yazılımı: CM Bilişim